Sterilizacija zračenjem

Ultraljubičaste zrake pokazuju mikrobiocidni učinak zbog apsorpcije u nukleinskim kiselinama. U nukleinskim kiselinama izazivaju vezivanje dviju susjednih molekula timina i formaciju timinskih dimera koji onemogućuju vezivanje timina za adenin. Time se sprječava formiranje parova purinskih i pirimidinskih baza, a rezultat je sprečavanje sinteze DNA, sprečavanje razmnožavanja, rastenja i metabolizma, što dovodi do smrti mikroorganizama.

No, u nekih vrsta mikroorganizama postoje mehanizmi popravka DNK (mehanizam fotoreaktivacije na svjetlosti i mehanizam djelovanja egzonukleaza te DNK polimeraza u mraku) pa tako dio mikroorganizama izloženih ultraljubičastom zračenju ponovo može postati aktivan. Ultraljubičaste zrake ne prodiru u materijal te služe samo za smanjenje broja mikroorganizama na površinama. Za provođenje postupka koriste se kvarcne i druge lampe ispunjene živinim parama s dodatkom argona ili neona.

Od ionizirajućeg zračenja vrlo su učinkovite γ- i x-zrake, dok su α- i β-zrake manje učinkovite. Učinak ionizirajućeg zračenja povećava se s povećanjem vremena izlaganja zračenju. Zračenje apsorbiraju različite makromolekule stanice, naročito nukleinske kiseline, u kojima ono izaziva mutagene promjene koje dovode do oštećenja metabolizma i prestanka razmnožavanja mikroorganizama.